Recenzja książki: Przegrani. Legendarne porażki świata gier

Książek o tematyce gier wideo na polskim rynku przybywa z roku na rok. Co kilka miesięcy pojawia się nowa publikacja, album, wywiad, reportaż czy historyczne kompendium. Wciąż jednak stosunkowo rzadko są to pozycje napisane przez rodzimych autorów, którzy nie tylko znają branżę, ale też potrafią o niej ciekawie opowiadać. Z tym większą uwagą warto więc przyjrzeć się książce Przegrani. Legendarne porażki świata gier autorstwa Michała Pisarskiego.

Autor

Michał Pisarski to dziennikarz oraz twórca internetowy, znany przede wszystkim z działalności na YouTube. Na swoim kanale testuje elektronikę, ale bardzo często wraca też do tematów stricte growych – zarówno tych aktualnych, jak i historycznych. W przeszłości współpracował z różnymi gazetami i portalami, co wyraźnie przekłada się na jego warsztat pisarski. Jeśli ktoś jeszcze nie kojarzy jego twórczości, warto nadrobić zaległości, bo Przegrani są w dużej mierze naturalnym rozwinięciem tematów, które Pisarski poruszał już wcześniej w formie wideo.

Zazwyczaj lubimy czytać o sukcesach. Biografie, reportaże czy książki opisujące kulisy powstawania gier i filmów skupiają się głównie na triumfach, rekordach sprzedaży i momentach przełomowych. Świętujemy rocznice wielkich hitów, legendarnych konsol i kultowych studiów. O porażkach co prawda się wspomina, ale najczęściej w formie ciekawostki lub krótkiego potknięcia na drodze do ostatecznego sukcesu. Tymczasem historia gier wideo to nie tylko pasmo zwycięstw. To również spektakularne klęski, nietrafione decyzje i projekty, które z różnych powodów nie miały prawa się udać.

Właśnie na tej mniej oczywistej, często pomijanej stronie branży postanowił skupić się autor. Na ponad 320 stronach Przegranych znajdziemy opowieści o największych tytułowych porażkach w historii świata gier – zarówno głośnych, jak i nieco dziś zapomnianych.

20 rozdziałów

Książka składa się z ponad 20 rozdziałów, z których każdy poświęcony jest konkretnej grze, konsoli lub usłudze. Wszystko przedstawione zostało w układzie chronologicznym, dzięki czemu czytelnik może śledzić rozwój wydarzeń niemal krok po kroku. Od ambitnych założeń, przez proces powstawania, aż po rynkową klęskę. Zaczynamy od legendarnego już E.T. na Atari 2600, często określanego mianem najgorszej gry wszech czasów. Dalej poznajemy m.in. losy kontrowersyjnych produkcji na licencjach Nintendo, historię Virtual Boya, N-Gage’a czy Wii U. Część z tych przypadków jest zapewne dobrze znana fanom gier, ale nawet w przypadku najbardziej oklepanych tematów Pisarski potrafi wyciągnąć na światło dzienne fakty i ciekawostki, o których wcześniej mogliśmy nie słyszeć.

Ogromną zaletą książki jest styl narracji. Całość napisana jest w sposób lekki, przystępny i bardzo wciągający. Autor swobodnie operuje humorem, ironią i anegdotą. Dokładnie tak, jak przyzwyczaił do tego widzów swojego kanału na YouTube. Lektura często wywołuje uśmiech, ale jednocześnie skłania do refleksji. Każda porażka okazuje się bowiem historią konkretnych ludzi: projektantów, menedżerów i decydentów, którzy popełnili błędy, źle ocenili potrzeby rynku albo zwyczajnie znaleźli się w złym miejscu i czasie. Ambitne wizje i wielkie marzenia nie zawsze kończą się sukcesem.

Pisarski bardzo wyraźnie pokazuje, że klęska rzadko bywa jednowymiarowa. O niepowodzeniu nie decydują wyłącznie problemy techniczne czy ograniczenia sprzętowe, ale również czynniki ludzkie. Pośpiech, nadmierna pewność siebie, konflikty wewnątrz firm czy błędne decyzje marketingowe. Co ważne, każda z opisanych historii niesie ze sobą pewną lekcję, zarówno dla twórców, jak i dla odbiorców. Na cudzych błędach naprawdę można się wiele nauczyć.

Druga strona medalu

Warto przy tym podkreślić, że autor nie stawia się w roli sędziego. Przegrani nie są książką oskarżycielską ani próbą wyśmiewania nieudanych projektów. To raczej rzetelny, często empatyczny opis konkretnych sytuacji, poparty solidnym researchem i wyraźną pasją do tematu. Zresztą sam Pisarski we wstępie pisze:

Mówi się, że historię piszą zwycięzcy. I właśnie dlatego od zawsze bardziej fascynowała mnie ta druga strona świata gier.

Na pochwałę zasługuje również samo wydanie książki. Przegrani prezentują się bardzo efektownie. Pełno tu wysokiej jakości zdjęć, ilustracji oraz screenów z gier. Elementy graficzne pojawiają się praktycznie na każdej stronie, przez co całość przypomina momentami elegancki magazyn growy. Tekst ułożony jest w dwóch kolumnach, co nie każdemu przypadnie do gustu i wymaga chwili przyzwyczajenia, ale jednocześnie dobrze współgra z wizualnym charakterem publikacji. Twarda oprawa dodatkowo podkreśla kolekcjonerski charakter książki, choć kontrowersyjny może być zabieg stylizacji okładki na zniszczoną. Zamysł jest zrozumiały, ale łatwo wyobrazić sobie czytelnika, który po otwarciu paczki z księgarni pomyśli, że otrzymał uszkodzony egzemplarz.

Podsumowanie

Podsumowując, Przegrani. Legendarne porażki świata gier to znakomita i bardzo potrzebna pozycja. To fascynująca lekcja historii medium, która udowadnia, że porażki bywają równie ciekawe jak sukcesy. Książka powinna zainteresować nie tylko zagorzałych graczy, ale też wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć mechanizmy rządzące branżą gier wideo. Debiut książkowy Michała Pisarskiego należy uznać za wyjątkowo udany – pozostaje mieć nadzieję, że publikacja dotrze do jak najszerszego grona odbiorców, a być może w przyszłości doczeka się również wydań zagranicznych.

Książkę do recenzji dostarczyło wydawnictwo Znak.

Pamiętajcie, że znajdziecie nas również w mediach społecznościowych. Bardzo chętnie porozmawiamy z Wami zarówno na Facebooku, jak i w serwisie X (na dawnym Twitterze). Zapraszamy was również na nasz Discord.